Nos rikesa di palabra riba Internet, un soño realisá

Banda di e kantidat di ablante, su produkshon literario i su uso den e komunidat kaminda ta papi’é, un lenga su grado di presensia digital riba Internet, ta un di e faktornan ku ta determiná su forsa pa sobrebibí. P’esei ta importante pa e idioma di komunidatnan lingwístiko manera Papiamentu ta presente riba Internet.

Google translate

Lenganan krioyo den Karibe manera Papiamentu, Kreòl haitiano i Kreòl hamaikino, ta presente den Google Translate, un plataforma internashonal, pa kualke usuario. Aki e link pa Google Translate https://translate.google.com/?hl&sl=nl&tl=de&op=translate. Pero si bo us’é, lo bo a realisá ku loke bo ta haña na informashon no ta semper korekto. Por ta e palabra no ta skibí segun nos ortografia ofisial, miéntras ku e tradukshon no semper ta korespondé ku nifikashon òf uso korekto di e palabra. Asina bo por haña kòrá pa ‘rood’ na hulandes, pero kòrá kimá ta sali komo ‘rood verbrand’. Loke no ta un bon tradukshon. Korekto lo ta ‘donker rood’ òf ‘rood-bruin’.

INIC a kuminsá un proseso for di 2023 pa krea un banko di dato di Papiamentu. E banko akí lo sirbi komo un fuente fidedigno pa e forma di skibi i uso korekto di palabra di nos lenga na Kòrsou i Boneiru. Ta usa e infrastruktura ku Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) ta usa pa hulandes i adapt’é na struktura di Papiamentu, un kolaborashon ku mester krea un sistema sofistiká pa deskripshon di nos lenga.

Banko di dato di Papiamentu

A usa komo base e fuentenan Banko di Palabra: https://bankodipalabra.com/ ku tin un kantidat di 23.958 entrada i Buki di Oro ku ta konta ku 18.359. Na esaki lo añadí den transkurso di tempu tur dikshonario disponibel na Papiamentu, entre otro esnan publiká den último añanan manera Dijkhoff i de Vos-Jesus 1980 i S. Joubert 2007 ku 32.500 entrada. Finalmente lo inkluí informashon di e entradanan den dikshonarionan mas bieu manera esun di Van de Veen Zeppenfeldt 1930, Putman 1859, Van Ewijk 1875, Pijpers 1898 i Jansen 1945/1947. Lo deliberá ku otro leksikógrafo privá na islanan ABC pa inkluí nan informashon den e banko di dato akí manera van F. & I.G.M van Putte-de Windt 2005 ku 30.000 entrada i B.Ratzlaff-Henriquez 2008. Di e manera akí lo konektá tur e informashon di palabranan na Papiamentu na otro pa por kuminsá ku e parti di deskripshon di nan nifikashon.

Entre 14 i 18 di òktober sra. Dijkhoff i sra. Meulens tabata na Hulanda pa un biahe di trabou pa sigui un entrenamentu kon pa traha ku e banko di dato i alabes pa finalisá e delaster deliberashonnan pa e banko bira operashonal. E idea ta pa kuminsá adaptá Buki di Oro i inkluí e listanan di palabra di skol komo promé prioridat, na moda ku tantu Buki di Oro komo spèlchèk Papiamentu por disponé di un kantidat di palabra mas kompleto. Di e manera akí lo konektá tur e informashon di palabranan na Papiamentu na otro pa por kuminsá ku e parti di deskripshon di nan nifikashon.

Despues lo sigui inklushon di palabranan mas spesífiko manera por ehèmpel palabra hurídiko, médiko, palabra usá den kuido, turismo, konstrukshon i otro áreanan di fishi. Ademas lo traha riba un kòrpùs komparativo pa por hasi uso práktiko di dje ora ta deskribí nifikashon di palabranan na Papiamentu.

Durante e bishita akí direktor di INIC a tene un kòmbersashon ameno ku Raymond Noë (Onze Taal) i Laura van Eerten (Instituut voor de Nederlandse Taal) di e revista Levende Talen, ku tabatin komo resultado e podcast akí ku bo por skucha via e siguiente link: https://ivdnt.org/actueel/nieuws/podcast-het-papiaments.

pap_CURPAP